Sıcaklık Kalibrasyonu

Sıcaklık; laboratuvar, üretim, gıda, ilaç, medikal, tekstil, otomotiv, kaynak, depolama, sterilizasyon ve kalite kontrol süreçlerinde temel ölçüm büyüklüklerinden biridir. Sıcaklık değerindeki küçük sapmalar ürün kalitesini, analiz sonuçlarını, proses kararlılığını ve depolama şartlarını etkileyebilir.

Sıcaklık kalibrasyonu cihazın tamir edilmesi, bakım yapılması veya ayarlanması değildir. Kalibrasyon; cihazın gösterdiği sıcaklık değerinin izlenebilir referans termometre veya referans sıcaklık sistemiyle karşılaştırılması ve sonuçların kalibrasyon sertifikasıyla raporlanmasıdır.

Sıcaklık kalibrasyonu, sıcaklık ölçen veya sıcaklık oluşturan cihazların değerlerinin izlenebilir referanslarla karşılaştırılmasıdır. Uygulama; temaslı sıcaklık sensörleri, cam termometreler, dijital termometreler, yüzey probları, infrared termometreler, termal kameralar, blok kalibratörler ve sıcaklık kontrollü hacimler için farklı yöntemlerle gerçekleştirilir.

Pt100 sensörü referans sıcaklık banyosu veya blok kalibratör içinde kontrol edilebilir. Isıl çiftlerde belirli sıcaklık noktalarındaki ölçüm davranışı değerlendirilir. Buzdolabı, aşı dolabı, kan saklama dolabı, etüv, otoklav ve inkübasyon odalarında ise hacim içindeki sıcaklık dağılımı ve kararlılık ölçülebilir.

ISO/IEC 17025; deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinliğini, tarafsızlığını ve tutarlı çalışmasını göstermek için kullanılan uluslararası standarttır. EURAMET cg-13 sıcaklık blok kalibratörlerinin kalibrasyonuna, EURAMET cg-20 ise sıcaklık ve nem kontrollü hacimlerin kalibrasyonuna yönelik teknik yaklaşımlar sunar.

ITS-90, Uluslararası Sıcaklık Ölçeği 1990 anlamına gelir. Sıcaklık değerlerinin yüksek doğrulukla, tekrarlanabilir ve karşılaştırılabilir biçimde gerçekleştirilmesi için kullanılan uluslararası pratik sıcaklık ölçeğidir. ITS-90, Uluslararası Ölçüler ve Ağırlıklar Komitesi tarafından 1989 yılında kabul edilmiş ve 1 Ocak 1990 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

ITS-90; belirli sabit noktalar, tanımlı termometre türleri ve interpolasyon yöntemleri üzerinden sıcaklık ölçeğinin gerçekleştirilmesini sağlar. Üst seviye metroloji laboratuvarlarında referans standartların kalibrasyon zinciri bu ölçekle ilişkilendirilebilir. Endüstriyel sıcaklık kalibrasyonunda ise cihazlar doğrudan ITS-90 ölçeğini gerçekleştirmek yerine, ITS-90 ile ilişkili izlenebilirlik zincirine sahip referans sistemlerle karşılaştırılır.

Sıcaklık ölçümündeki küçük sapmalar birçok sektörde kalite sorunlarına neden olabilir. Gıda üretiminde hatalı sıcaklık takibi ürün güvenliğini etkileyebilir. İlaç ve medikal ürün depolarında yanlış sıcaklık ölçümü ürün kararlılığı açısından risk oluşturabilir. Kaynak elektrotlarının kurutulmasında kullanılan fırınların doğru çalışmaması kaynak kalitesini etkileyebilir. Otoklav, etüv ve inkübasyon odalarında sıcaklık hatası sterilizasyon, kurutma veya inkübasyon süreçlerini doğrudan etkileyebilir.

Tetamet Kalibrasyon; blok kalibratör, sıcaklık kalibratörü, analog termometre, dijital termometre, Pt100, ısıl çift, yüzey probu, yüzey termometresi, infrared termometre, termal kamera, sıcaklık transmitteri, data logger, etüv, kül fırını, buzdolabı, aşı dolabı, kan saklama dolabı, otoklav, su banyosu, inkübasyon odası, soğuk hava deposu, frigorifik araç, termostat, oda termometresi, parafin kazanı, radyan ısıtıcı ve küvöz gibi cihazlar için sıcaklık kalibrasyonu hizmeti sunar.

• Gıda üretim ve depolama tesisleri
• İlaç ve medikal ürün depoları
• Hastane ve klinikler
• Laboratuvarlar
• Tekstil test laboratuvarları
• Kaynak ve elektrot kurutma alanları
• Sterilizasyon birimleri
• Soğuk zincir ve lojistik firmaları
• Otomotiv ve üretim tesisleri
• Kalite kontrol birimleri
• Ar-Ge laboratuvarları
• Isıl işlem ve proses tesisleri

Sıcaklık kalibrasyonunda ölçüm belirsizliği; referans sistem belirsizliği, sensör kararlılığı, çözünürlük, tekrarlanabilirlik, ortam şartları, daldırma derinliği, ölçüm noktası ve kullanılan metoda bağlı etkiler dikkate alınarak değerlendirilir. Ölçüm belirsizliği, kalibrasyon sonucunun teknik olarak yorumlanmasını destekler.

Kalibrasyon periyodu cihazın kullanım sıklığına, proses kritikliğine, geçmiş kalibrasyon sonuçlarına, çalışma şartlarına ve kurum prosedürlerine göre belirlenmelidir. Birçok işletmede yıllık periyot tercih edilir. Yoğun kullanılan veya kritik proseslerde görev alan cihazlar için daha kısa periyotlar uygulanabilir.

• ISO/IEC 17025 — Deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliği için genel şartlar.
• EURAMET cg-13 — Sıcaklık blok kalibratörlerinin kalibrasyonuna yönelik teknik kılavuz.
• EURAMET cg-20 — Sıcaklık ve nem kontrollü hacimlerin kalibrasyonuna yönelik teknik kılavuz.
• BIPM Guide to the Realization of the ITS-90 — Uluslararası Sıcaklık Ölçeği 1990 için teknik kaynak.
• NIST Metrolojik İzlenebilirlik — Metrolojik izlenebilirlik kavramı hakkında teknik kaynak.