Basınç Kalibrasyonu Nasıl Yapılır?
Basınç Kalibrasyonları Nasıl Yapılır?
Basınç kalibrasyonu; manometre, vakummetre, basınç transmitteri, basınç switchi, basınç kalibratörü, fark basınç ölçer, mano-vakummetre, U tipi manometre, barometre, tansiyon aleti ve basınca bağlı çalışan ölçüm sistemlerinin izlenebilir referans standartlarla karşılaştırılarak doğrulanması işlemidir. Kalibrasyon sürecinde cihazın ölçüm aralığı, hassasiyeti, proses görevi, bağlantı tipi, çalışma ortamı ve işletmenin kabul kriterleri birlikte değerlendirilir.
Genel Basınç Kalibrasyon Yöntemi
Basınç kalibrasyonunda temel prensip, cihaza bilinen ve izlenebilir bir basınç uygulanması, cihazın gösterdiği değer veya çıkış sinyalinin referans değerle karşılaştırılmasıdır. Ölçüm genellikle artan ve azalan basınç noktalarında yapılır. Bu sayede cihazın yalnızca gösterge hatası değil, histerezis, tekrar edilebilirlik, sıfır dönüşü ve bağlantı kararlılığı da değerlendirilir.
- Temel Standartlar: Genel basınç göstergesi kalibrasyonlarında DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17; vakum ölçerlerde ISO 3567; barometrelerde OIML R 97; proses transmitterlerinde IEC 62828-2, IEC 60770-1 ve IEC 61298 serisi dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır kontrolü, artan basınç, azalan basınç, tekrar ölçümler, histerezis, kaçak kontrolü, kararlılık, çözünürlük, bağlantı etkisi ve cihazın fiziksel durumu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Pistonlu basınç balansı, referans dijital basınç göstergesi, basınç kontrolörü, vakum pompası, hidrolik/pnömatik pompa, loop kalibratörü, hassas multimetre ve uygun bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Kabul sınırları cihazın doğruluk sınıfına, kullanım aralığına, proses riskine, üretici teknik değerlerine ve işletmenin kalite sisteminde tanımlanan toleranslara göre belirlenir.
Manometre Kalibrasyonu
Manometre kalibrasyonu, analog basınç göstergesinin belirli basınç noktalarında referans basınç standardı ile karşılaştırılmasıyla yapılır. Manometreler kompresörlerde, hidrolik sistemlerde, kazanlarda, pnömatik hatlarda, gaz tesisatlarında, test tezgâhlarında ve proses kontrol noktalarında yaygın olarak kullanılır.
- Temel Standartlar: Bourdon tüplü manometrelerde EN 837-1; diyafram ve kapsül tip manometrelerde EN 837-3; kalibrasyon uygulamasında DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17 referans alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır noktası, artan basınç noktaları, azalan basınç noktaları, ibre sürtünmesi, histerezis, gösterge sapması, bağlantı sızdırmazlığı ve gövde/cam durumu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans basınç göstergesi, pistonlu basınç balansı, basınç kalibratörü, hidrolik veya pnömatik basınç pompası ve uygun bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Manometrenin kabul durumu doğruluk sınıfı, ölçüm aralığı ve kullanım noktasındaki tolerans gereklilikleriyle karşılaştırılarak belirlenir.
Dijital Manometre Kalibrasyonu
Dijital manometre kalibrasyonu, elektronik basınç göstergesinin ekranında okunan değerlerin izlenebilir referans basınç değerleriyle karşılaştırılmasıyla yapılır. Dijital manometreler yüksek çözünürlükleri nedeniyle laboratuvar, saha kalibrasyonu, proses kontrolü ve bakım uygulamalarında tercih edilir.
- Temel Standartlar: Kalibrasyon uygulamasında DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17; elektronik gösterge performansında üretici teknik dokümanı ve uygun olduğunda IEC 61298 serisi dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır, artan ve azalan basınç noktaları, ekran çözünürlüğü, kararlılık, tekrar edilebilirlik, veri çıkışı, pil durumu ve kaçak kontrolü yapılır.
- Referans Ekipmanlar: Basınç kalibratörü, referans dijital basınç göstergesi, basınç kontrolörü, pnömatik/hidrolik pompa ve bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Dijital göstergelerde çözünürlük ve sıfır kararlılığı önemlidir. Kabul sınırları üretici doğruluğu ve kullanım toleransına göre değerlendirilir.
Hassas Test Manometresi Kalibrasyonu
Hassas test manometresi, sahada veya laboratuvarda diğer basınç cihazlarının kontrolünde yardımcı referans olarak kullanılan yüksek doğruluklu basınç göstergesidir. Bu nedenle kalibrasyonunda ölçüm noktaları daha dikkatli seçilir ve belirsizlik seviyesi özellikle değerlendirilir.
- Temel Standartlar: Cihaz yapısına göre EN 837-1 veya EN 837-3; kalibrasyon uygulaması için DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17 referans alınır.
- Uygulanan Testler: Ölçüm aralığı boyunca çok noktalı artan ve azalan basınç, histerezis, tekrar edilebilirlik, sıfır dönüşü, çözünürlük ve bağlantı sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Daha düşük belirsizliğe sahip basınç balansı, referans basınç kontrolörü, hassas dijital basınç standardı ve kararlı basınç üretim sistemi kullanılır.
- Değerlendirme: Test manometresi referans amaçlı kullanılacaksa ölçüm belirsizliği ve izlenebilirlik zinciri kullanım uygunluğu açısından kritik öneme sahiptir.
Basınç Transmitteri Kalibrasyonu
Basınç transmitteri kalibrasyonu, uygulanan basınç ile transmitterin ürettiği elektriksel veya dijital çıkış sinyalinin karşılaştırılmasıyla yapılır. Transmitterler genellikle 4-20 mA, 0-10 V, HART veya dijital haberleşme çıkışıyla proses kontrol sistemlerine veri aktarır.
- Temel Standartlar: Basınç proses transmitterleri için IEC 62828-2; genel transmitter performans değerlendirmesi için IEC 60770-1 ve IEC 61298 serisi; kalibrasyon karşılaştırması için EURAMET cg-17 dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır, span, ara basınç noktaları, artan-azalan basınç, çıkış sinyali doğruluğu, lineerlik, histerezis, tekrar edilebilirlik ve loop beslemesi kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Basınç kalibratörü, referans manometre, loop kalibratörü, hassas multimetre, 24 V DC güç kaynağı, HART haberleşme cihazı ve uygun bağlantı manifoldu kullanılır.
- Değerlendirme: Transmitterde yalnızca basınç değeri değil, çıkış sinyalinin basınç karşılığı da değerlendirilmelidir. Kabul sınırları proses toleransına göre belirlenir.
Basınç Sensörü Kalibrasyonu
Basınç sensörü kalibrasyonu, sensörün uygulanan basınca karşı ürettiği elektriksel çıkışın doğrulanmasıyla yapılır. Basınç sensörleri otomasyon sistemleri, hidrolik test düzenekleri, veri toplama sistemleri, özel makineler ve proses kontrol uygulamalarında kullanılabilir.
- Temel Standartlar: Cihaz tipine göre IEC 62828-1, IEC 62828-2, IEC 60770-1, IEC 61298 serisi, üretici teknik dokümanı ve laboratuvar basınç kalibrasyon metodu referans alınır.
- Uygulanan Testler: Besleme gerilimi, sıfır çıkışı, tam skala çıkışı, ara basınç noktaları, lineerlik, histerezis, tekrar edilebilirlik ve sinyal kararlılığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans basınç standardı, basınç pompası veya kontrolörü, hassas multimetre, veri toplama sistemi, güç kaynağı ve bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Sensör çıkışı mV/V, V, mA veya dijital formatta olabilir. Sonuçlar hem basınç hem de çıkış sinyali açısından değerlendirilir.
Basınç Switchi Kalibrasyonu
Basınç switchi kalibrasyonu, cihazın belirlenen basınç değerinde kontak değiştirip değiştirmediğinin kontrol edilmesiyle yapılır. Basınç switchleri kompresör, pompa, hidrolik sistem, kazan, proses alarmı ve emniyet devrelerinde yaygın olarak kullanılır.
- Temel Standartlar: Cihaz tipine göre IEC 61298 serisi, üretici teknik dokümanı, proses kontrol prosedürü ve laboratuvar basınç switchi kalibrasyon metodu referans alınır.
- Uygulanan Testler: Artan basınçta açma/kapatma noktası, azalan basınçta reset noktası, diferansiyel bant, tekrar edilebilirlik, elektriksel süreklilik ve bağlantı sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Basınç kalibratörü, referans manometre, multimetre veya kontak algılama modülü, basınç pompası ve uygun bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Basınç switchinde kabul kararı, set noktası, reset noktası ve diferansiyel bandın proses gerekliliğiyle karşılaştırılmasıyla verilir.
Fark Basınç Ölçer Kalibrasyonu
Fark basınç ölçer, iki basınç noktası arasındaki farkı gösteren cihazdır. Filtre kirlilik kontrolü, HVAC sistemleri, temiz oda basınç farkı, debi elemanları ve proses hatlarında kullanılır. Kalibrasyonda düşük fark basınçlarda kararlılık ve port bağlantı yönü önemlidir.
- Temel Standartlar: Mekanik yapıya göre EN 837-1 veya EN 837-3; kalibrasyon uygulaması için DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17; proses ölçüm değerlendirmesinde IEC 61298 serisi dikkate alınabilir.
- Uygulanan Testler: Sıfır ayarı, pozitif fark basınç noktaları, gerekiyorsa negatif fark basınç noktaları, artan-azalan ölçüm, histerezis ve port sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Düşük basınç kalibratörü, hassas fark basınç referansı, sıvı sütunlu manometre, düşük basınç pompası ve uygun hortum bağlantıları kullanılır.
- Değerlendirme: Fark basınç cihazlarında sıfır kayması ve port yönü sonucu etkileyebilir. Kabul sınırları uygulamadaki kritik basınç farkına göre belirlenmelidir.
Fark Basınç Transmitteri Kalibrasyonu
Fark basınç transmitteri, iki giriş portu arasındaki basınç farkını elektriksel veya dijital sinyale dönüştüren proses ölçüm cihazıdır. Debi ölçümü, seviye ölçümü, filtre izleme ve temiz oda basınç kontrolünde sık kullanılır.
- Temel Standartlar: Basınç proses transmitterleri için IEC 62828-2; genel transmitter testleri için IEC 60770-1 ve IEC 61298 serisi; kalibrasyon karşılaştırması için EURAMET cg-17 dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır, span, pozitif ve negatif fark basınç noktaları, 4-20 mA veya dijital çıkış doğruluğu, lineerlik, histerezis ve manifold sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Fark basınç kalibratörü, düşük basınç referansı, loop kalibratörü, hassas multimetre, 24 V DC besleme ve uygun manifold bağlantıları kullanılır.
- Değerlendirme: Montaj pozisyonu, statik hat basıncı ve manifold durumu fark basınç transmitterinin sonucunu etkileyebilir. Kabul sınırı proses ihtiyacına göre belirlenir.
Vakummetre Kalibrasyonu
Vakummetre kalibrasyonu, atmosfer basıncının altındaki basınç değerlerini ölçen cihazın referans vakum standardı ile karşılaştırılmasıyla yapılır. Vakummetreler vakum pompaları, paketleme makineleri, medikal sistemler, proses hatları ve laboratuvar uygulamalarında kullanılır.
- Temel Standartlar: Vakum ölçerlerin referans ölçerle doğrudan karşılaştırmalı kalibrasyonu için ISO 3567; uygun aralıklarda DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17 yaklaşımı da kullanılabilir.
- Uygulanan Testler: Atmosfer noktası, seçilen vakum noktaları, artan/azalan vakum davranışı, gösterge kararlılığı, kaçak kontrolü ve bağlantı etkisi değerlendirilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans vakum ölçer, vakum pompası, vakum kontrol sistemi, vakum manifoldu, sızdırmazlık ekipmanları ve uygun adaptörler kullanılır.
- Değerlendirme: Vakum kalibrasyonunda kaçak, bağlantı hacmi, gaz türü ve kararlılık sonucu etkileyebilir. Kabul sınırları cihazın kullanım vakum aralığına göre belirlenir.
Mano-Vakummetre Kalibrasyonu
Mano-vakummetre, negatif basınç ve pozitif basıncı aynı skala üzerinde gösteren birleşik ölçüm cihazıdır. Vakum hatları, pompa sistemleri, pnömatik devreler ve emiş-basma çevrimlerinin kontrolünde kullanılır.
- Temel Standartlar: Bourdon tiplerde EN 837-1, diyafram/kapsül tiplerde EN 837-3; kalibrasyon uygulamasında DKD-R 6-1, EURAMET cg-17 ve vakum bölgesinde ISO 3567 dikkate alınabilir.
- Uygulanan Testler: Negatif basınç noktaları, sıfır noktası, pozitif basınç noktaları, artan-azalan ölçüm, histerezis, ibre davranışı ve bağlantı sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Vakum pompası, basınç pompası, referans vakum ölçer, referans basınç göstergesi ve uygun bağlantı adaptörleri kullanılır.
- Değerlendirme: Pozitif ve negatif bölgeler ayrı raporlanmalıdır. Cihazın yoğun olarak kullanıldığı çalışma bölgesi kabul kararında özellikle dikkate alınır.
Basınç Kalibratörü Kalibrasyonu
Basınç kalibratörü, manometre, transmitter, switch ve sensör gibi basınç cihazlarının kontrolünde referans veya saha kalibrasyon ekipmanı olarak kullanılan cihazdır. Bazı modeller yalnızca basınç ölçer, bazıları basınç üretme, elektriksel ölçüm ve loop besleme fonksiyonlarını birlikte sağlar.
- Temel Standartlar: Basınç ölçüm fonksiyonu için DKD-R 6-1 ve EURAMET cg-17; elektriksel fonksiyonlar varsa ilgili elektriksel kalibrasyon metotları ve üretici teknik dokümanı dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Basınç ölçüm noktaları, basınç üretim kararlılığı, sıfır, span, çözünürlük, elektriksel giriş/çıkışlar, loop besleme ve switch test fonksiyonu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Pistonlu basınç balansı, referans basınç kontrolörü, hassas multimetre, elektriksel kalibratör ve uygun basınç bağlantıları kullanılır.
- Değerlendirme: Basınç kalibratörü başka cihazların kontrolünde kullanılacağı için belirsizlik seviyesi, kararlılık ve izlenebilirlik zinciri özellikle önemlidir.
U Tipi Manometre Kalibrasyonu
U tipi manometre, basıncı sıvı sütunu yüksekliği üzerinden gösteren basit ve güvenilir bir ölçüm cihazıdır. Düşük basınç, fark basınç, gaz hattı, fan ve HVAC sistemlerinde kullanılabilir. Kalibrasyonda sıvı seviyesi, skala ve okuma koşulları birlikte değerlendirilir.
- Temel Standartlar: Düşük basınç kalibrasyonlarında DKD-R 6-1, EURAMET cg-17 ve laboratuvarın sıvı sütunlu manometre kalibrasyon talimatı referans alınır.
- Uygulanan Testler: Sıfır seviyesi, skala doğruluğu, sıvı yoğunluğu, seçilen basınç noktaları, eğim etkisi, okuma açısı ve bağlantı sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Düşük basınç referansı, sıvı sütunlu referans manometre, düşük basınç pompası, sıcaklık ölçer ve uygun bağlantı hortumları kullanılır.
- Değerlendirme: Sıvı yoğunluğu, yerçekimi, sıcaklık ve menisküs okuma etkileri ölçüm belirsizliğine katkı sağlar.
Barometre Kalibrasyonu
Barometre kalibrasyonu, atmosferik basıncı ölçen cihazın izlenebilir referans barometre veya basınç standardı ile karşılaştırılmasıyla yapılır. Barometreler laboratuvar ortam şartı izleme, meteoroloji, çevresel izleme ve kalibrasyon laboratuvarlarında kullanılır.
- Temel Standartlar: Atmosferik basınç ölçen barometreler için OIML R 97; kalibrasyon karşılaştırmalarında DKD-R 6-1 ve laboratuvar atmosferik basınç prosedürü referans alınabilir.
- Uygulanan Testler: Atmosferik basınç bölgesinde çok noktalı karşılaştırma, gösterge kararlılığı, çözünürlük, tekrar edilebilirlik ve gerekiyorsa sıcaklık etkisi kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans barometre, basınç kontrolörü, çevresel izleme sistemi, sıcaklık-nem ölçer ve uygun bağlantı düzenekleri kullanılır.
- Değerlendirme: Barometrelerde yükseklik farkı, ortam sıcaklığı, basınç kararlılığı ve referans cihazın konumu dikkate alınmalıdır.
Tansiyon Aleti Kalibrasyonu
Tansiyon aleti kalibrasyonu, cihazın manşon basıncını doğru ölçüp ölçmediğinin mmHg basınç noktalarında referans basınç sistemiyle karşılaştırılmasıyla yapılır. Mekanik, dijital ve otomatik tansiyon cihazlarında basınç doğruluğu klinik değerlendirme açısından önemlidir.
- Temel Standartlar: Non-invaziv tansiyon cihazlarında OIML R 16, ISO 81060 serisi ve otomatik cihazlarda IEC 80601-2-30; basınç karşılaştırmasında ISO/IEC 17025’e uygun laboratuvar metodu dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Statik basınç doğruluğu, kaçak testi, manşon ve hortum kontrolü, pompa/valf davranışı, gösterge kararlılığı ve aşırı basınç koruması kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: NIBP analizörü, referans manometre, basınç kalibratörü, kaçak test düzeneği, uygun manşon ve hortum bağlantıları kullanılır.
- Değerlendirme: Tansiyon cihazlarında statik basınç doğruluğu ve kaçak davranışı birlikte değerlendirilmelidir. Kabul sınırları cihaz tipine ve klinik kullanıma göre belirlenir.
Seviye Transmitteri Kalibrasyonu
Seviye transmitteri kalibrasyonu, basınca bağlı seviye ölçümü yapan cihazlarda uygulanan basınç ile çıkış sinyali arasındaki ilişkinin doğrulanmasıyla yapılır. Hidrostatik seviye transmitterleri tank, depo, proses ve sıvı seviye izleme uygulamalarında kullanılır.
- Temel Standartlar: Basınca dayalı proses transmitterlerinde IEC 62828-2, IEC 60770-1, IEC 61298 serisi, EURAMET cg-17 ve üretici teknik dokümanı referans alınabilir.
- Uygulanan Testler: Sıfır, span, basınç-seviye dönüşümü, 4-20 mA veya dijital çıkış doğruluğu, lineerlik, tekrarlanabilirlik ve bağlantı sızdırmazlığı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Basınç kalibratörü, loop kalibratörü, hassas multimetre, 24 V DC besleme, basınç pompası ve uygun proses bağlantıları kullanılır.
- Değerlendirme: Seviye ölçümünde sıvı yoğunluğu, tank yüksekliği ve proses şartları basınç-seviye dönüşümünü etkiler. Kabul sınırları uygulamaya göre belirlenmelidir.
Vakum Pompası Kontrolü
Vakum pompası kontrolü, pompanın oluşturabildiği vakum seviyesinin referans vakum ölçerle doğrulanmasıyla yapılır. Vakum pompaları laboratuvar sistemlerinde, proses hatlarında, paketleme makinelerinde, medikal uygulamalarda ve vakum test düzeneklerinde kullanılır.
- Temel Standartlar: Vakum ölçümünde ISO 3567, uygun aralıklarda DKD-R 6-1, üretici teknik dokümanı ve laboratuvar vakum kontrol metodu referans alınır.
- Uygulanan Testler: Maksimum vakum seviyesi, vakuma ulaşma süresi, kararlılık, kaçak etkisi, bağlantı durumu, pompa yağı/filtre durumu ve vakum hattı kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans vakum ölçer, vakum manifoldu, sızdırmaz bağlantı seti, kronometre ve uygun vakum hortumları kullanılır.
- Değerlendirme: Vakum pompası klasik anlamda gösterge kalibrasyonu değil, performans doğrulaması olarak değerlendirilir. Kullanım şartına göre kabul limiti belirlenmelidir.
Emniyet Valfi Açma Basıncı Kontrolü
Emniyet valfi, basınçlı sistemlerde belirlenen basınç değerine ulaşıldığında açılarak sistemi aşırı basınca karşı koruyan güvenlik ekipmanıdır. Bu işlem çoğu uygulamada klasik ölçüm cihazı kalibrasyonu değil, açma basıncı ve fonksiyon doğrulaması olarak değerlendirilir.
- Temel Standartlar: Emniyet valfleri için ISO 4126-1, ilgili basınçlı ekipman mevzuatı, üretici teknik dokümanı ve laboratuvar test talimatı dikkate alınır.
- Uygulanan Testler: Açma basıncı, geri kapama davranışı, kaçak durumu, ayar mekanizması, mühürleme, fiziksel hasar ve bağlantı uygunluğu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Emniyet valfi test tezgâhı, referans basınç göstergesi, uygun test akışkanı, bağlantı adaptörleri ve sızdırmazlık kontrol ekipmanları kullanılır.
- Değerlendirme: Kabul sınırları vana tipi, set basıncı, proses güvenlik gerekliliği ve geçerli mevzuat şartlarına göre belirlenmelidir.
Hava Gerginlik Test Cihazı Kalibrasyonu
Hava gerginlik test cihazı, basınca bağlı ölçüm veya test parametresi üzerinden çalışan özel bir test ekipmanı olarak değerlendirilebilir. Bu tip cihazlarda kalibrasyon, basınç göstergesi veya basınca bağlı ölçüm parametresinin referans basınç sistemiyle karşılaştırılmasıyla yapılır.
- Temel Standartlar: Basınç ölçüm kısmı için DKD-R 6-1, EURAMET cg-17, ISO/IEC 17025’e uygun laboratuvar iç metodu ve üretici teknik dokümanı referans alınır.
- Uygulanan Testler: Basınç noktaları, gösterge değeri, kaçak kontrolü, tekrar edilebilirlik, cihazın test çevrimi ve basınca bağlı ölçüm fonksiyonu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans basınç göstergesi, basınç kalibratörü, pnömatik pompa, bağlantı adaptörleri ve gerekiyorsa cihazın özel test aparatı kullanılır.
- Değerlendirme: Özel test cihazlarında kabul sınırları üretici dokümanı, test metodu ve işletmenin proses toleransına göre belirlenmelidir.
Vicat / Vicad Cihazı Basınca Bağlı Kontrolü
Vicat veya sahada “Vicad” olarak adlandırılan test cihazları, çimento ve benzeri malzemelerde kıvam veya priz süresi gibi deneylerde kullanılabilir. Bu cihazlar doğrudan klasik basınç ölçer gibi değerlendirilmez; ancak bazı modellerde basınca veya kuvvet uygulamasına bağlı yardımcı ölçüm sistemi bulunabilir.
- Temel Standartlar: Basınca bağlı ölçüm bölümü varsa DKD-R 6-1, EURAMET cg-17, üretici teknik dokümanı ve laboratuvar iç metodu dikkate alınır. Cihazın ana deney fonksiyonu için ilgili malzeme deney standardı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Uygulanan Testler: Basınca bağlı ölçüm göstergesi, yükleme veya uygulama mekanizması, tekrar edilebilirlik, sıfır noktası, mekanik hareket ve cihazın deney fonksiyonu kontrol edilir.
- Referans Ekipmanlar: Referans basınç göstergesi, basınç kalibratörü, gerekirse kuvvet veya boyutsal referanslar, üreticiye uygun test aparatı kullanılır.
- Değerlendirme: Bu tip özel cihazlarda kalibrasyon kapsamı cihazın gerçek ölçüm fonksiyonuna göre belirlenmelidir. Basınç, kuvvet ve boyutsal bileşenler ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Basınç Kalibrasyonunda Genel Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Basınç kalibrasyonunda temel değerlendirme, cihazın gösterdiği değer veya çıkış sinyali ile izlenebilir referans değer arasındaki farkın belirlenmesine dayanır. Bu fark; histerezis, sıfır dönüşü, çözünürlük, bağlantı sızdırmazlığı, yükleme yönü, ortam şartları, referans cihaz belirsizliği ve cihazın tekrar edilebilirliğiyle birlikte değerlendirilir.
Kalibrasyon öncesinde cihazın bağlantı dişi, sızdırmazlık yüzeyi, gövdesi, ekranı, ibresi, elektrik bağlantısı, bataryası, hortumu, adaptörü ve çalışma aralığı kontrol edilir. Basınç ölçümlerinde kullanılan akışkan, seviye farkı, ortam sıcaklığı, bağlantı hacmi, kaçak ve yükleme hızı sonucu doğrudan etkileyebilir.
| Cihaz Grubu | Temel Standart / Kılavuz | Temel Kontrol | Yaygın Referans Ekipman |
|---|---|---|---|
| Manometre | EN 837-1, EN 837-3, DKD-R 6-1, EURAMET cg-17 | Artan-azalan basınç, histerezis, ibre davranışı | Referans manometre, basınç kalibratörü |
| Dijital manometre | DKD-R 6-1, EURAMET cg-17 | Gösterge hatası, çözünürlük, kararlılık | Referans dijital basınç göstergesi |
| Basınç transmitteri | IEC 62828-2, IEC 60770-1, IEC 61298 | Basınç ve çıkış sinyali uyumu | Basınç kalibratörü, loop kalibratörü |
| Basınç switchi | IEC 61298, üretici metodu | Set noktası, reset noktası, diferansiyel bant | Basınç kalibratörü, multimetre |
| Fark basınç ölçer | DKD-R 6-1, EURAMET cg-17 | Sıfır, pozitif/negatif fark basınç, port sızdırmazlığı | Düşük basınç referansı |
| Vakummetre | ISO 3567, DKD-R 6-1 | Vakum noktaları, kaçak, kararlılık | Referans vakum ölçer, vakum pompası |
| Barometre | OIML R 97, DKD-R 6-1 | Atmosferik basınç, kararlılık, yükseklik etkisi | Referans barometre |
| Tansiyon aleti | OIML R 16, ISO 81060, IEC 80601-2-30 | mmHg basınç doğruluğu, kaçak, manşon sistemi | NIBP analizörü, referans manometre |
| Emniyet valfi | ISO 4126-1, üretici metodu | Açma basıncı, geri kapama, kaçak | Emniyet valfi test tezgâhı |
Basınç cihazlarında kabul edilebilir hata sınırları; cihazın ölçüm aralığına, doğruluk sınıfına, proses riskine, kullanım amacına, üretici teknik değerlerine ve işletmenin kalite sisteminde belirlenen toleranslara göre değerlendirilmelidir. Kalibrasyon sonucu ayar işlemi değildir; cihazın mevcut ölçüm performansını izlenebilir referanslarla belgeleyen teknik bir doğrulama işlemidir.
Basınç Kalibrasyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Basınç kalibrasyonunda tek bir standart tüm cihazlara uygulanır mı?
Hayır. Manometre, transmitter, vakummetre, barometre, basınç switchi ve emniyet valfi farklı çalışma prensiplerine sahiptir. Bu nedenle cihaz tipine göre farklı standartlar ve üretici metotları kullanılır.
Manometre kalibrasyonunda neden artan ve azalan basınç noktaları alınır?
Artan ve azalan basınç noktaları cihazın histerezis davranışını görmek için alınır. Aynı basınç değerinde yükleme ve boşaltma yönünde farklı okuma oluşuyorsa bu fark değerlendirmeye dahil edilir.
Basınç transmitteri kalibrasyonunda sadece basınç değeri yeterli midir?
Yeterli değildir. Basınç transmitteri kalibrasyonunda uygulanan basınçla birlikte 4-20 mA, 0-10 V veya dijital çıkış sinyali de kontrol edilmelidir.
Vakummetre kalibrasyonunda en önemli hata kaynakları nelerdir?
Vakum ölçümlerinde kaçak, bağlantı hacmi, gaz türü, pompa kararlılığı, ortam sıcaklığı ve referans vakum ölçerin belirsizliği sonucu etkileyebilir.
Basınç switchi nasıl değerlendirilir?
Basınç switchinde artan basınçta kontak değiştirme noktası, azalan basınçta geri dönüş noktası ve diferansiyel bant değerlendirilir.
Basınç kalibrasyon periyodu nasıl belirlenir?
Periyot; cihazın kullanım sıklığı, proses riski, çalışma ortamı, geçmiş kalibrasyon sonuçları, cihazın doğruluk sınıfı ve kalite sistemi gerekliliklerine göre belirlenir.
Basınç Ölçüm Cihazlarınız İçin Kalibrasyon Planı Oluşturun
Manometre, vakummetre, basınç transmitteri, basınç switchi, fark basınç ölçer, basınç kalibratörü, tansiyon aleti, U tipi manometre, seviye transmitteri ve diğer basınç ölçüm cihazlarınız için cihaz listenizi paylaşarak uygun kalibrasyon sürecini planlayabilirsiniz.